Wyjątek tu może jedynie stanowić pogłębiająca się patologia istniejąca w konkretnych relacjach, bez szansy jej zatrzymania. Stąd też bardzo ważnym jest, aby decyzje o rozwodzie nie podejmować tuż zaraz po awanturach lub po inny emocjonalnym incydentach, ponieważ do podjęcia słusznej decyzji potrzebny jest czas składający się na wielu przemyśleniach i rozmowach. Decyzję o rozwodzie trzeba podjąć jak najchłodniej. Gruntownie należy zastanowić się, czy można jeszcze małżeństwo uratować, co należy zrobić, aby było lepiej. Warto porozmawiać z bliskimi nie po to, aby doradzili, jaką decyzję podjąć, ale by zmniejszyć napięcie, posłuchać siebie. Taka rozmowa daje dystans i możliwość przyjrzenia się małżeństwu. Jeżeli jednak nie widać szans nad dalszą wspólną przyszłość i zdecydowaliśmy się na rozwód, to pozew o rozwód powinien zostać złożony w formie pisemnej w wydziale cywilnym w sądzie okręgowym. Może go złożyć każdy z małżonków. W postępowaniu o rozwód występują dwie strony: powód (małżonek, który wnosi pozew) i pozwany (małżonek, z którym powód chce się rozwieść). Sąd może nie orzec rozwodu, jeżeli wskutek niego miałoby ucierpieć dobro wspólnych małoletnich dzieci małżonków albo, jeżeli z innych względów orzeczenie rozwodu byłoby sprzeczne z zasadami współżycia społecznego. Ponadto rozwód nie jest również dopuszczalny, jeżeli żąda go małżonek wyłącznie winny rozkładu pożycia, chyba, że drugi małżonek wyrazi zgodę na rozwód albo, że odmowa jego zgody na rozwód jest w danych okolicznościach sprzeczna z zasadami współżycia społecznego.

Pozew o rozwód

Określenie sądu. W pozwie należy określić sąd, do którego składany jest pozew o rozwód. Jest to sąd okręgowy, w którego okręgu małżonkowie mieli ostatnie wspólne miejsce zamieszkania, jeśli chociaż jedno z nich tam nadal przebywa. W innych przypadkach pozew należy wnieść do sądu okręgowego właściwego dla miejsca zamieszkania pozwanego, a gdy i tej podstawy nie ma, to do sądu właściwego dla miejsca zamieszkania powoda.

Przedmiot pozwu. W pozwie powód wyszczególnia, czego jeszcze domaga się od sądu, oprócz rozwiązania małżeństwa. Sprawy te dotyczą między innymi:
1) alimentów na rzecz wspólnych małoletnich dzieci,
2) alimentów na drugiego małżonka,
3) władzy rodzicielskiej,
4) kontaktów z dzieckiem,
5) wzajemnych obowiązków małżonków przyczyniania się do zaspokojenia potrzeb rodziny,
6) sposobie korzystania ze wspólnego mieszkania,
7) podziału mieszkania lub przyznaniu go jednemu z małżonków,
8) sposobie korzystania ze wspólnego mieszkania na czas wspólnego zamieszkiwania po rozwodzie,
9) podziału majątku.

W wyroku orzekającym rozwód sąd rozstrzyga o władzy rodzicielskiej nad wspólnym małoletnim dzieckiem obojga małżonków oraz orzeka, w jakiej wysokości każdy z małżonków obowiązany jest do ponoszenia kosztów utrzymania i wychowania dziecka. Sąd może powierzyć wykonywanie władzy jednemu z rodziców ograniczając władzę rodzicielską drugiego do określonych obowiązków i uprawnień w stosunku do osoby dziecka. Jeżeli małżonkowie zajmują wspólne mieszkanie, sąd w wyroku rozwodowym orzeka także o sposobie korzystania z tego mieszkania przez czas wspólnego w nim zamieszkiwania rozwiedzionych małżonków. W wypadkach wyjątkowych, gdy jeden z małżonków swym rażąco nagannym postępowaniem uniemożliwia wspólne zamieszkiwanie, sąd może nakazać jego eksmisję na żądanie drugiego małżonka. Na zgodny wniosek stron sąd może w wyroku orzekającym rozwód orzec również o podziale wspólnego mieszkania albo o przyznaniu mieszkania jednemu z małżonków, jeżeli drugi małżonek wyraża zgodę na jego opuszczenie bez dostarczenia lokalu zamiennego i pomieszczenia zastępczego, o ile podział bądź jego przyznanie jednemu z małżonków są możliwe.

Orzekając o wspólnym mieszkaniu małżonków sąd uwzględnia przede wszystkim potrzeby dzieci i małżonka, któremu powierza wykonywanie władzy rodzicielskiej.

Na wniosek jednego z małżonków sąd może w wyroku orzekającym rozwód dokonać podziału majątku wspólnego, jeżeli przeprowadzenie tego podziału nie spowoduje nadmiernej zwłoki w postępowaniu.

Wina rozkładu pożycia. Orzekając rozwód sąd orzeka także, czy i który z małżonków ponosi winę rozkładu pożycia. Sąd może orzec, że winę ponosi jeden z małżonków, oboje małżonkowie lub też żaden z małżonków. Jednakże na zgodne żądanie małżonków sąd zaniecha orzekania o winie. W tym wypadku następują skutki takie, jak gdyby żaden z małżonków nie ponosił winy. Natomiast uznanie winny małżonka za rozkład pożycia powoduje określone następstwa. Małżonek rozwiedziony, który nie został uznany za wyłącznie winnego rozkładu pożycia i który znajduje się w niedostatku, może żądać od drugiego małżonka rozwiedzionego dostarczania środków utrzymania w zakresie odpowiadającym usprawiedliwionym potrzebom uprawnionego oraz możliwościom zarobkowym i majątkowym zobowiązanego. Jeżeli jeden z małżonków został uznany za wyłącznie winnego rozkładu pożycia, a rozwód pociąga za sobą istotne pogorszenie sytuacji materialnej małżonka niewinnego, sąd na żądanie małżonka niewinnego może orzec, że małżonek wyłącznie winny obowiązany jest przyczyniać się w odpowiednim zakresie do zaspokajania usprawiedliwionych potrzeb małżonka niewinnego, chociażby ten nie znajdował się w niedostatku. Obowiązek dostarczania środków utrzymania małżonkowi rozwiedzionemu wygasa w razie zawarcia przez tego małżonka nowego małżeństwa. Jednakże, gdy zobowiązanym jest małżonek rozwiedziony, który nie został uznany za winnego rozkładu pożycia, obowiązek ten wygasa także z upływem pięciu lat od orzeczenia rozwodu, chyba, że ze względu na wyjątkowe okoliczności sąd, na żądanie uprawnionego, przedłuży wymieniony termin pięcioletni. W tej sytuacji należy wziąć pod uwagę, czy faktycznie ta wina występuje, czy tylko chcemy ją dowieść, bo czujemy złość i poczucie krzywdy, które niejednokrotnie wyzwalają chęć zemsty. Dlatego ważne jest w tej sytuacji, co się mówi w sądzie. Przedstawianie siebie w lepszym świetle, mówiąc np. półprawdę, stosując niedopowiedzenia a nawet kłamstwa to proces zamienimy do trwającej bardzo długo publicznej bitwy.

Koszty sądowe. Pozew powinien zawierać też wniosek w sprawie kosztów związanych z orzeczeniem przez sąd rozwodu. Zasada jest taka, że od pozwu o rozwód pobierany jest wpis tymczasowy (wynosi 600 zł.). Natomiast przy ustalaniu wpisu ostatecznego sąd bierze pod uwagę stan majątkowy obu stron. Jeżeli rozwód zostaje orzeczony bez orzekania o winie, to wówczas wpisem zostają obciążeni oboje małżonkowie. Natomiast w razie obciążenia winą jednego z małżonków, to on powinien ponieść koszty. Na zgodny wniosek stron sąd może jednak w inny sposób obciążyć je kosztami.

Uzasadnienie pozwu. Pozew trzeba uzasadnić. Czyli opisać, dlaczego nastąpił trwały i zupełny rozkład pożycia małżonków, przytoczyć dowody z dokumentów i z zeznań świadków na to, że rzeczywiście jest on trwały i zupełny. Opisać należy również sytuację majątkową małżonków, zawrzeć informacje o liczbie, wieku i płci wspólnych dzieci stron, a w razie domagania się alimentów na małoletnie dzieci, ewentualnie na samego siebie, należy wskazać na potrzeby. W razie żądania przesłuchania świadków należy podać dokładnie ich imiona i nazwiska oraz aktualnie adresy. Oprócz tego należy określić, na jaką okoliczność świadkowie mają być przesłuchani.

Załączniki i odpis pozwu. Wraz z pozwem złożyć należy załączniki. Mogą to być: akt małżeństwa, akty urodzenia wspólnych dzieci małżonków, zaświadczenia o zarobkach małżonków itp., przede wszystkim te dokumenty, które potwierdzają prawdziwość argumentów wskazanych w uzasadnieniu. Pozew należy złożyć w takiej liczbie egzemplarzy, aby sąd oraz pozwany otrzymali po jednym egzemplarzu.  
Stan prawny na 1.03.2011r.