Gdy małżonkowie są zgodni

Umowę o rozdzielności majątkowej można zawrzeć przed jak i w czasie trwania związku małżeńskiego. Jeśli rozdzielność ustanowiono przed zawarciem związku, każdy z małżonków zachowuje zarówno majątek nabyty przed ślubem jak też nabyty później (patrz art. 51 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego). Przepisy wymagają, aby była ona zawarta w formie aktu notarialnego (przy obecności notariusza). Każdy z małżonków swoim podpisem zaświadcza, że godzi się na to rozwiązanie.

W przypadku zawarcia umowy o Intercyzy w trakcie trwania małżeństwa, rozdzielność wstępuje w miejsce ustawowej wspólności majątkowej i wtedy małżonek zachowuje te składniki majątku, które przypadły mu w drodze podziału majątku wspólnego, oraz przedmioty nabyte już po wprowadzeniu rozdzielności. Każdy z małżonków ma pełną swobodę w dysponowaniu swoim majątkiem. Względem wierzycieli każdy małżonek (dłużnik) odpowiada za zaciągnięte przez siebie zobowiązania swoim majątkiem, za wyjątkiem zobowiązań zaciągniętych w sprawach dotyczących zaspokojenia zwykłych potrzeb rodziny (patrz art. 30 § 1 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego). Podpisanie w trakcie trwania związku małżeńskiego intercyzy nie ma wpływu na zobowiązania zaciągnięte przed tym terminem. Odnosi się ona tylko do zdarzeń przyszłych.

W notarialnej umowie małżeńskiej można nie tylko wprowadzić rozdzielność, ale również dokonać podziału majątku wspólnego. W takiej sytuacji należy określić, jakie przedmioty stanowią ich majątek wspólny i jaka jest ich wartość, oraz dokonać zgodnego ich podziału.


Gdy między małżonkami nie ma zgody

Osobą uprawnioną do wystąpienia z powództwem o ustanowienie rozdzielności majątkowej jest każdy z małżonków. Uprawnionym do wytoczenia powództwa na rzecz jednego z małżonków jest także prokurator.

Ustanowienie przez sąd rozdzielności majątkowej może nastąpić tylko w czasie trwania małżeństwa, gdy istnieje między małżonkami wspólność majątkowa (zarówno ustawowa, jak i umowna) lub rozdzielność majątkowa z wyrównaniem dorobków.

Ustanowienia rozdzielności majątkowej przez sąd może domagać się każdy z małżonków wówczas, gdy nie ma pomiędzy nimi zgody, co do tej kwestii i nie można tego zrobić w drodze zawarcia umowy przed notariuszem. Żądanie musi być uzasadnione ważnymi powodami. Jedyną przesłanką ustanowienia przez sąd rozdzielności majątkowej jest istnienie ,,ważnych powodów,,. Żądanie podlega ocenie także z punktu widzenia zasad współżycia społecznego (art. 5 k.c.). W ramach tej oceny należy mieć na względzie interes pozwanego małżonka i dobro rodziny. Przepisy nie definiują pojęcia ,,ważne powody,,. W praktyce będą to sytuacje polegające na: trwonieniu majątku wspólnego na skutek hulaszczego trybu życia, alkoholizmu, rażącej niegospodarności, długoletnie więzienie współmałżonka itp., uchylaniu się od pomnażania i utrzymywania substancji majątku wspólnego albo też zatrzymaniu tego majątku wyłącznie dla siebie i niedopuszczeniu współmałżonka do korzystania z niego. Mogą to być także okoliczności natury niemajątkowej, np. faktyczna separacja małżonków, zaistnienie podstaw do domagania się rozwodu itp. Powodem nie są natomiast okoliczności niezawinione przez małżonka bądź niezależne od jego woli, np. długotrwała choroba.

Również sytuacja, w której jedno z małżonków ma podstawy do domagania się rozwodu, stanowi dostateczny powód, w rozumieniu art. 52 § 1, żądania przez niego ustanowienia rozdzielności majątkowej.

Pozew o ustalenie rozdzielności majątkowej

Kiedy powstaje rozdzielność

Termin kiedy ustaje rozdzielność majątkową sąd oznacza w wyroku . Zasadą jest ustalenie rozdzielności majątkowej z dniem mieszczącym się w przedziale czasowym między dniem wytoczenia powództwa a wydania wyroku. W wyjątkowych wypadkach dopuszczalne jest ustanowienie rozdzielności majątkowej z dniem wcześniejszym niż dzień wytoczenia powództwa. Nie ma przeszkód, żeby dniem ustanowienia przez sąd rozdzielności majątkowej był dzień wydania wyroku, który ją ustanawia. Nie może to być dzień późniejszy niż dzień uprawomocnienia się tego wyroku.

Ponieważ rozdzielność majątkowa powstaje z dniem oznaczonym w wyroku, który ją ustanawia, sąd powinien ten dzień oznaczyć nawet wtedy, gdy powód żądał ustanowienia rozdzielności majątkowej bez wskazania dnia jej powstania.

Sądem właściwym jest sąd rejonowy, gdzie małżonkowie mieli ostatnie wspólne zamieszkanie, jeżeli choć jedno z nich w okręgu tym jeszcze stale przebywa. W braku takiej podstawy wyłącznie właściwy jest sąd miejsca zamieszkania strony pozwanej, a gdy i tej podstawy nie ma - sąd miejsca zamieszkania powoda.
PODSTAWA PRAWNA � Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. � Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz.U. nr 9, poz. 59 z późn. zm.).

Po orzeczeniu przez sąd rozdzielności majątkowej, powinni oni majątek wspólny podzielić. Dopiero wtedy każdy z małżonków może swobodnie dysponować należącą do niego częścią. Podziału można dokonać we własnym zakresie, lub może podzielić go sąd. W tym celu należy wszcząć postępowanie o podział majątku.

Zabezpieczenie majątku
Wskazane jest zgłoszenie żądania, aby sąd na czas trwania procesu zabezpieczył majątek wspólny małżonków przed uszczupleniem. W tym celu należy zgłosić tzw. wniosek o zabezpieczenie powództwa. Zabezpieczenie może polegać na poddaniu jednego lub obojga małżonków określonym ograniczeniom w zakresie zarządu majątkiem wspólnym. 
Stan prawny na 1.03.2011r.