Pisma procesowe są sporządzane przez strony, bądź w ich imieniu przez pełnomocników procesowych, przedstawicieli ustawowych, opiekunów, kuratorów, a obejmują wnioski i oświadczenia stron składane poza rozprawą. Wymogiem formalnym w wielu sprawach jest złożenie pisma procesowego na urzędowym formularzu lub na elektronicznych nośnikach informatycznych.

Każde pismo procesowe powinno zawierać:

- oznaczenie sądu, do którego jest skierowane, imię i nazwisko lub nazwę stron, ich przedstawicieli ustawowych i pełnomocników;
- oznaczenie rodzaju pisma;
- osnowę wniosku lub oświadczenia oraz dowody na poparcie przytoczonych okoliczności;
- podpis strony albo jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika;
- wymienienie załączników.

Pozew o zapłatę w postępowaniu nakazowym

Gdy pismo procesowe jest pierwszym pismem w sprawie, powinno ponadto zawierać oznaczenie miejsca zamieszkania lub siedziby stron, ich przedstawicieli ustawowych i pełnomocników oraz przedmiotu sporu, pisma zaś dalsze - sygnaturę akt. Do pisma należy dołączyć pełnomocnictwo, jeżeli pismo wnosi pełnomocnik, który przedtem nie złożył pełnomocnictwa. Za stronę, która nie może się podpisać, podpisuje pismo osoba przez nią upoważniona, z wymienieniem przyczyny, dla której strona sama się nie podpisała.

W każdym piśmie należy podać wartość przedmiotu sporu lub wartość przedmiotu zaskarżenia, jeżeli od tej wartości zależy właściwość rzeczowa sądu, wysokość opłaty lub dopuszczalność środka odwoławczego, a przedmiotem sprawy nie jest oznaczona kwota pieniężna (miedzy innymi powyżej określonej wartości przedmiotu sporu sądem właściwym do rozpoznania sprawy jest sąd okręgowy, ten sam sąd jest również właściwy w celu rozpoznania i orzekania w sprawach o rozwód, tak, więc przepisy ogólne maja wszędzie tam zastosowanie gdzie w tej materii nic nie mówią przepisy szczególne).

Bardzo często się zdarza, że wiele osób nie zna lub nie rozumie przepisów formalnych związanych z procedurą sądową. Odrzucenia ich pism przez organ rozpoznający, traktują jako przejaw niesprawiedliwości. Sądy działają zgodnie z prawem i w granicach prawa. Czyli nie wszystko można zaskarżyć, a jeżeli istnieje taka możliwość to trzeba wiedzieć, jakimi środkami należy się posłużyć, i co wówczas jest istotą tego zaskarżenia, czynnik formalny czy materialny (dotyczący prawidłowości przepisów postępowania w danej sprawie albo rozstrzygniecie merytoryczne danej sprawy). Niejednokrotnie są takie sytuacje, że po stronie skarżącego jest słuszna racja w danej sprawie, ale środek zaskarżenia, jaki przedstawił organowi rozpoznającemu złożył po terminie i został odrzucony przez ten organ z braku zachowania ustawowych terminów.

W pismach procesowych mających na celu przygotowanie rozprawy (pisma przygotowawcze) należy podać zwięźle stan sprawy, wypowiedzieć się, co do twierdzeń strony przeciwnej i dowodów przez nią powołanych, wreszcie wskazać dowody, które mają być przedstawione na rozprawie, lub je załączyć. Do pisma procesowego należy dołączyć jego odpisy i odpisy załączników dla doręczenia ich uczestniczącym w sprawie osobom, a ponadto, jeżeli w sądzie nie złożono załączników w oryginale, po jednym odpisie każdego załącznika do akt sądowych. Strona powołująca się w piśmie na dokument obowiązana jest na żądanie przeciwnika złożyć oryginał dokumentu w sądzie jeszcze przed rozprawą.

Przepisy mówią, że w sprawach o określonej procedurze, powód w pozwie jest obowiązany podać wszystkie twierdzenia oraz dowody na ich poparcie pod rygorem utraty prawa powołania ich w toku postępowania. Jeżeli powód nie wie, do jakich procedur ma się powyższa wytyczna, to czy korzystnie wyjdzie na tym jak w początkowej fazie danej sprawy ujawni swoje wszystkie argumenty? W tej sytuacji przeciwnik będzie miał sporo czasu, aby ustosunkować się do przedstawionego materiału dowodowego, czyli zaistnieje możliwość, że każdy atut przedstawiony przez powoda może zostać przez profesjonalistę obrócony przeciwko niemu. Mało tego, gdy w grę wchodzą duże pieniądze niejednokrotnie zdarza się, że w postępowaniu sądowym można spotkać się z fałszywymi zeznaniami, manipulacją świadków i innymi sytuacjami, przy których przeciwnik uderza poniżej pasa. Zapobiec temu można jedynie poprzez umiejętne zarządzanie informacjami, które wchodzą w skład materiału dowodowego. Niewątpliwie ważną rolę odgrywa profesjonalizm. Wiedza i umiejętność wykorzystania jej w danym zakresie pozwala przechylić szalę zwycięstwa na konkretną stronę lub znacznie ograniczyć konsekwencje zdarzenia, które stało się przedmiotem rozważań sądu.
 Stan prawny na 1.01.2011r.